Tevil etmek

Sual: Tevil ne demektir? Evliyanın bazı sözlerini de tevil etmek gerekir mi?

Cevap: Kur’ân-ı kerimde ve hadîs-i şeriflerde öyle bilgiler vardır ki, bunlar tevil edilmeden anlaşılamaz. [Bir kelimenin, Allahü teâlâ ve Resûlullah tarafından, açık bildirilmemiş manalarından, İslâmiyete uygun olanı seçmeğe (Tevil) denir. Bunu herkes yapamaz.] Evliyanın sözlerini de tevil etmek, mealen bildirmek lâzımdır. Tevil edilmezse, yanlış anlaşılır. Tevil edilince, Veliye iftira etmek tehlikesi olmaz. İftira etmek haramdır. Evliya-yı kiramın, sekr hâlinde [şuursuz] iken veya kavuştukları nimetleri anlatırken, yahut talebesini teşvik için veya maksadını anlatacak kelime bulamadıkları zaman, söyledikleri bazı kelimeleri tevile muhtaç olur. İmâm-ı Rabbânînin de, böyle kelimeleri vardır. Abdülhak-ı Dehlevî “rahime-hullah”, Abdülkâdir-i Geylânînin (Fütûh-ul-gayb) kitabının Farisi şerhinde buyuruyor ki, (Ariflerin kalplerine ince ve anlaşılmaz bilgiler geldiği zaman, bunları anlatacak kelime bulamazlar. Böyle sözlerini işitince, (doğrusunu Allahü teâlâ bilir) demeli, inkâra kalkışmamalıdır). (Tam İlmihal s. 771)