Bidat, ibadet ve adet olarak yapılan şeyler

Sual: Bidat, ibadet ve adet olarak yapılan şeyler aynı mıdır, farklı tarafları nelerdir?

Cevap: (Bidat) arabça bir kelimedir. Önceden olmayıp sonradan ortaya çıkarılan her şey demektir. Bu bakımdan, hem âdette, hem de ibadette yapılan değişiklikler, reformlar bidat olur. (Âdet) demek, karşılık olarak kıyamette sevab beklenilmeyen, yalnız dünya faydasını düşünerek yapılan şey demektir. (İbadet) bunun tersi olup, kıyamette karşılığında sevab beklenen şeydir. Eshâb-ı kiram ve tabiin zamanlarında bulunmayıp da, sonradan meydana çıkan her şey bidat olunca, âlimler bu bidatleri, mubah, müstehab, vacib ve haram diye kısımlara ayırmışlar. Müstehab ve vacib olanlara (Bidat-i hasene) demişlerdir.

Fakat, (Dinde bidat) demek, Eshâb-ı kiram zamanından ve tabiin zamanından sonra, Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” izni olmadan, dinde yapılan eklemeler ve noksanlıklar, yani ibadet olarak yapılan, sevab olduğu düşünülen değişiklikler demektir. (Dinde reform) da, dinde bidat demektir. Âdetlerde yapılan değişiklikler, bu bidatin dışında kalmaktadır. Hadîs-i şeriflerde kötü olduğu bildirilen, dindeki bidatlerdir. Yani dinde reformlardır. Bunlar ibadetlere yardımcı değildirler. Hepsi, ibadetleri değiştirmekte, bozmaktadırlar. (Fâideli Bilgiler s. 434)